کنگره ملی افغانستان

گزارش همایش

"گفتمان مسایل افغانانستان"

شهر انتورپن 30 جون 2007

بسم الله الرحمن الرحیم

همایش «گفتمان مسایل افغانستان»، با میزبانی کنگرهء ملی در مرکز اروپا بر گزار شد. اجتماع روشنفکران، از پایگاه نقد وباز شناسی بینش ونگرش گذشته نسبت به مسایل امروز، روبراه شده بود. در این کنفرانس، برخی آگاهان وصاحبنظران، اندیشه های خویش را پیرامون تعیین محور های مهم سیاسی در افغانستان، اختصاص دادند.بمنظور شکستن قالب های قدیم وشیوه های همیشگی در برگزاری همایشها،پیش برندگان روش تازه ای را تجربه کردند. که بتبع از آن، موسیقی تار نوازی وخوانش آهنگهای میهنی توسط هنرمند خوش آوازوصاحبنام کشور جناب امان یوسفی، سر اغاز وپیش در امد همایش بود. اقای امان یوسفی، با نواختن دوتار واجرای اهنگهای زیبای میهنی، فضای پیش از مجلس را از نشاط روانی وخاطره های پیشین سر زمین در همه مهمانان واهل همایش، زنده کرد.وحاضران نیز، با کف زدنهای پیهم، هنرمند خویش را همراهی کردند.

امان یوسفی تار نواز و آواز خوان خوب کشور

تازه گی وبدعت فرهنگی در این کنفرانس سیاسی آن بود که موسیقی، مفتاح وسر سخن سیاست واندیشه شد وپس از یکساعت سرنامگی موسیقی وپیشکسوتی هنر، سیاست جانشین موسیقی شد. حاضران مجلس، از اواز واحساس گرم موسیقی با صدای امان یوسفی، خود را برای ورود به مرحلهء سیاسی اماده نمودند.موسیقی،پایان یافت وکنفرانس، اغاز شد.

بخش اول گفتمان

 آزاد مسایل سیاسی افغانستان:

آقای مهندس عبد المجید اسکندری، صلاح الدین صمیم واستاد زلمی پنجشیری در پشت میز ریاست مجلس قرار گرفتند. اقای زلمی پنجشیری، مسوول کنگره ملی در کشور بلژیک از جا بلند شد واز تریبون کنفرانس بعنوان میزبان اصلی مجلس، مراتب احترام وسپاس خود، از مهمانان، روشنفکران وهواداران مسایل افغانستان را درپوشش تعارفات صادقانه بیان نمود. استاد زلمی، ضمن تشکر وقدر شناسی از همه کسانی که با قبول زحمت از کشور های مختلف و شهر های گوناگون اروپا در ان همایش امده بودند، اهداف وضرورت آن را درشرایط کنونی شرح واظهارنمود. همچنان میزبان همایش که اغاز گر کار مجلس بود، از یکایک شخصیتها و اهالی اندیشه،اظهار امتنان نموده و از نهاد بین المللی زنان برای افغانستان بامسوولیت خانم فرشته حضرتی، که یکی از نهاد های همکار وهمگام این همایش بود،نیز بصورت جدا گانه تشکر نمود.

استاد زلمی، بدلیل مشکلات موجود وکمبودی های محسوس در پذیرش از مهمانان گفت:« ما، امکانات تامین شرایط مناسب وکرایه کردن هتل های پنج ستاره را نداریم اما قلبها وخانه های ما،جایگاه حضور دوستان خواهد بود. بدین ترتیب،میزبان، سخنان خویش را نهایی نمود و برای تداوم کارمجلس،از اقای عبد المجیداسکندری که ازلندن امده بود،درخواست کرد تابخش اول همایش راگرداننده گی کند.

اقای اسکندری که یکی از موسسان کنگرهء ملی است، در مقام گرداننده،بخش اول مجلس، سخنان مقدماتی خویش را پیرامون اوضاع مملکت موقف اندیشه وروشنفکران درکشور، بحران کنونی ووظایف نیروهای سیاسی اختصاص داد.رییس مجلس،درزمینهءضرورت برگزاری همایش گفتمان مسایل افغانستان بعنوان فرهنگ روشنفکری تاکید مینمود. ایشان پس از یک صحبت مقد ماتی کوتاه،از اقای محمد اسلم سلیم، مسوول کنگره ملی درکشورهالند،خواست تا پیام عبداللطیف پدرام، رییس کنگرهء ملی افغانستان عنوانی همایش ملی روشنفکران دراروپا رابه مجلس بخواند. اقای اسلم سلیم پیام را به همایش قراات کرد.

سپس گردانندهء مجلس، از آقای صلاح الدین صمیم مسـول اروپایی کنگره ملی خواهش نمود، تا یاد داشت اساسی را که فراهم نموده است به کنفرانس پیشکش نماید. آقای صلاح الدین صمیم در این یادداشت روش کار کنگره، مشی و پالیسی کنونی آن، برخورد با دولت بعنوان حاکمیت بی اعتنا به مردم، ساختار نظام، مسایل مهم کشور، مشکلات آحاد جامعه، نقش و سهم نیروهای بین المللی و ایسف و ناتو در افغانستان، بحران سیاسی مملکت و ویژگیهای شرایط امروز کشور را بصورت شفاف بررسی و بیان نموده بود. این یادداشت رهنمود ی خیلی واقعبینانه و بدور از بیش وکم خواهی در تعریف واقعیتهای موجود جامعه ترتیب و فراهم شده بود. در واقع این نامه که از سوی مسول اروپایی کنگره ملی تهیه و نگاشته شده بود؛ بیشتر بیک طرحنامه مبسوط و رهنمای پیش اجرای اندیشه و عمل کنگره نزدیک بود. خوانش این یادداشت سیاسی از سوی تمام اعضای همایش مورد استقبال شایسته قرار گرفت.

این یاد داشت که استقامت های مهم کار نیروهای سیاسی وفعالان جامعه ءما را علامت میداد، محورهای اساسی کار نیروهای سیاسی و انرژی فکری در افغانستان بیان شده بود. مواد و مفاد مندرج در نامه مذبور منبعث از اوضاع کنونی افغانستان و برتا فته از نقش و مقام نیروهای ملی و مستقل کشور ما بود. این نامه، مشکلات دولت، نا توانی و کمبودات حاکمیت نا مستقل افغانستان را، بصورت کوتاه و مشخص بر رسی کرده بود. پس از اتمام خوانش بیانیه اغازین توسط آقای صلاح الدین صمیم، که محورهای مهم همایش درگفتمان ملی را فرا میگرفت،نوبت به سخنران دیگری رسید.

درجایگاه نوبت اول سخنرانی،از جناب اقای مهندس داوود نیکزاده،کارشناس مسایل نواندیشی دربینش دینی وروشنفکردین باور،تقاضا شد که پیرامون (روشنفکران، طرحها ومسایل آینده)، سخن بگوید. اقای نیکزاده، از منتقدان بینش های سنتی وارمانگرایی دینی، در افغانستان است. نیکزاده، از ترکیب کلمه روشنفکر( روشن+فکر ) افاده های فراوان داد وکمبود نقدوفهم باز از باورهای دینی ودریافتهای روشنگری رابنیاد مشکلات جامعه ی روشنفکری خواند. به نظر ایشان،شرط اول روشنفکری،داشتن دانش دقیق ازحوزه تمدنی وداشته های فرهنگی برای فرد روشن فکرا است. ما روشن فکران آگاه یا نداریم، ویا انانیکه خود را حامل اندیشه میدانند، نیز دچار سوء تفاهم اند. مشکل اینست که هنوز فاصله میان تعقل وتوحش، خیلی اندک است وخرد مندی، پایه ی اندیشه ودانش درحلقات فکری وروشنگری نیست.

اقای نیکزاد در زمینهء خود شناسی، وهویت تاریخی که عامل تولید اندیشه در نیروی فکری است، اشاره کرد وجستجوی بنیاد هویت نیرو های ملی وتاریخی این سرزمین را دراگاهی از گذشته ودانایی از امروز برای اینده دانست.اعتراض ایشان در تولید انگیزه واندیشه ء خشونت وتوتالیتاریزم مذهبی همچون طالبان وارمانگرایی دگماتیستی پیروان مکتبهای دیگر مانند پاره های حزب دموکراتیک خلق در گذشته بود.اقای نیکزاد،نقد ونگرش خویش را در اشاره به تجارب از حاکمیت قطعی گرای مذهبی مجاهدین وطالبان وحزب چپ پیش از ان اختصاص داد.

دومین سخنران بخش اول همایش،اقای رحمت الله بیژنپور بود که دریک سخنرانی فشرده گفتمان روشنفکری وضرورت برگزاری همایش نیروهای سیاسی معطوف به تحلیل نا بسامانی روشنفکرا را بیان نمود.اقای بیژنپور، جستار خویش را تحت عنوان« گفتمان متمدنانه روشن فکران را نهادینه کنیم» ادامه داد و در اصل مفاهیم ومسایل اندیشه روشنفکران را بعنوان نهادینه کردن سیاست ودانش روشنفکری پایهء باز اندیشی ونوگرایی دوران همگرایی خواند. از نظر ایشان، بررسی مسایل مهمی چون: گفتمان چیست؟پسامد همگرایی روشنفکران چه میتواند بود؟ گفتمان اندیشه واندیشهء گفتمان،گفتمان نقد ونقد در گفتمان، نقش گفتمان در تولید روشنفکری، نفی گفتمان، تابعیت از استبداد است،در لزوم گفتمان نواندیشی و باز نگری روشنفکرانه همسو باشیم؛ مدیریت برای عبور از بحران برامده از کمبود تفکر ملی و آزادگی در اندیشه کردن ومفاهیمی از این دست، از مهمترین مفردات ومولفه های اینده روشنفکری در افغانستان است. سخنان اقای بیژنپور که محور روشنفکری در گفتمان آینده را مشخص مینمود،با خوانش بیتی از مولوی بدینگونه پایان یافت:

_ « نرد بان اسمان است این کلام هرکه از ان بر رود، اید به بام » .

سپس از اقای محمد عیسی اسحاق زی، رهبر حزب « لیبرال دموکرات افغانستان» درخواست شد تا در گفتمان مسایل افغانستان، نظر ومواضع خود وهمکاران خویش را، ابراز نماید.اقای اسحاق زی، ضمن تشکر از میزبانی کنگرهء ملی برای گفتمان آزاد وروشنفکری گفت:« بیایید در صحبت های خویش از بیان به عمل بگذریم. ودراین راه، صادق باشیم. سخنان رییس حزب لیبرال دموکرات افغانستان، بر محور اتحاد ومشارکت عمل،تاکید وترکزداشت. اقای اسحاق زی،سخنان خویش را با امید واری در راه همسویی و پیوند موثر نیروهای سیاسی و نهاد های فکری ادامه داده گفت:« روشنفکران میتوانند یک وحدت تفکر را ایجاد نموده مردم را براه درست، رهنمایی کنند. برای ایجاد یک دولت قانون بنیاد،که بر بنیاد اصول حقوق شهروندی وبرابر حقوقی بوجود بیاید،تلاش نمایند.

سپس جناب دکتر وفامعصومی، سخنان خویش را به همایش بیان کرد. اقای دکتر معصومی در باب اوضاع کنونی افغانستان صحبت نموده، سیاست تمامیت خوا هانهء دولت اقای کرزی را بشدت مورد انتقاد قرار داد. سخنان دکتر معصومی در نکوهش سیاست ناکام و اقدامات خام نظام،اختصاص یافت.دولت تبارگرای کنونی که وظایف خویش را در مورد بازسازی فراموش کرده است، ازنظر اقای معصومی دلیل ناتوانی، بی صداقتی وابستگی ونامردمی بودنش بوده است.با ختم سخنان اقای معصومی، بخش اول همایش نیز پایان یافت و وقفهء یک ساعته برای صرف نان اعلام شد.

بخش دوم همایش

« گفتمان مسایل افغانستان»:

در بخش دوم همایش، اقای زلمی پنجشیری، میزبان کنفرانس از پروفیسور دکتر لعلزاد استاد دانشگاه در لندن، بیژنپور آبادی از نروژ وخانم شکیبا عبادی از آلمان در خواست نمود تا کار همایش را گردانندگی کنند. بخش دوم باگرداننده گی بیژنپور آبادی بکار خویش ادامه داد. آقای بیزنپور بصورت مقدماتی مجلس را از شنونده گی محض، به دیالوگ وگفتمان فراخواندو بار ها اعلام نمود که تقابل اندیشه، تفاوت نظرو بیان دیدگاههای گوناگون، به ماهیت این همایش، کیفیت واثردیگری میبخشد، ماهیت بحث روشنفکری را ارتقاء می دهد. گرداننده مجلس از انانی یاد نمود که حضور خود را از راههای دور با ارسال پیام ونامه های زیبای خویش دراین همایش، تامین کرده بودند.گردانندهءبخش دوم مجلس از جناب استاد حمزه واعظی، درس آموخته ی دانش سیاسی و جامعه شناس واگاه مسایل افغانستان که نامه مفصل وپیام مرسل ایشان دراختیار مجلس قرارگرفته بود، صمیمانه تشکر نموده وگفته شد که نامه اقای واعظی بدلیل درون مایه و مفاهم روشن بیان شده در آن پیام، درکناراسناد این کنفرانس ازطریق تارگاهها وسایت های مختلف، منتشر شود. همچنان از جناب دستگیر پنجشیری مقیم آمریکا، اقای سالار عزیزپور در آلمان، جناب شکور خوشه چین وبرخی شخصیتهای مستقل ملی وفرهنگی دیگر نیز بپاس ارسال پیامهای ایشان بهمین مناسبت، قدر شناسی بعمل امد.

سخنان باز وبحث افرین گردانندهء مجلس، زمینه مشارکت افراد موجود در کنفرانس در گفتمان را فراهم نمود. از نخستین سخنرانی در بخش دوم، حالت گفتمان آزاد بر فضای کنفرانس مسلط گردید وبیانیه ها وسخنرانیها به نظریه پردازی وبررسی مسایل افغانستان، بدل شد. گرداننده مجلس از جناب دکتور نجیب الله مسیر یکی دیگر از پایه گذاران کنگره ملی دعوت نمود تا بحث ساختار شناسی نظام اینده را که ماده بحث ایشان بود، تحلیل وبررسی کند. دکتر مسیرکه از کار شناسان ارشد اداره ونظام درکشور است، ماهیت اندیشه طرح ساختار فدرال درافغانستان را توضیح وبررسی نمود. اقای مسیر بی انکه شکل فدرالی نظام اینده را قطعی مطلق وحتمی بنامد، بران بودکه موجودیت هرنوع نظام وهرشکل ساختاردولت بمفهوم مدیریت است. اما تذکر نمود که باید همان شیوه های دولتمداری ونظام سازی در افغانستان را در محور ومحراق دقت، قرار دهیم که مارا به مشارکت و وخود گردانی بیشتر در امور حاکمیت امکان بدهد. نظریات دکتر مسیر، در آن جهت قرار می گرفت که اصولا ساختار دولت در آیندهء این سر زمین باید در بر گیرندهء تمام اقشار وافکار جامعه گردد و نگاه عمودی اقتدار گرایی اهل سیاست، به نظام و نظارت، به یک دید افقی( آرام وبرنامه دار )، عوض شود. دکتر مسیر که صد دقیقه از از وقت مجلس را به تحلیل ساختار سیاسی ونسبت مردم با نظام فرا خور مملکت در اینده اختصاص داد، در واقع ساختار نظام فدرال را با مزیت ومختصات زیرین، سزا وار افغانستان خواند:

1 _ فدرال، سیستم (دولت فدرال) موثر ترین ساختار برای مدیریت جامعه چند قومی و متکثر ما است.

2 _ بهترین چاره برای پایان بخشیدن به بحث عبث اکثرین واقلیت.است.

3 _ فدرالیسم، اتحاد است واین اتحاد، برای فشرده کردن جامعه واجرای مدیریت، بهتر است.

4 _ فدرالی کردن نظام،پایهء حل مسالهء ملی واختلافات اقوام است.

5 _ پیروی از ساختار فدرال،آ؛ز پروسهء ملت سازی در افغانستان است.

6 _ دولت فدرال،خود بصورت واقعی، سکولاریته است.

7 _ دولت فدرالی، اداره مشارکتی برای حضور فعال مردم، در نظام است.

8 _ تشکیل دولت فدرال،یک اقدام جدایی طلبانه نیست،بلکه خود، شیوهء رهایی خواهانه است، از استبداد، نابرابری، عقب مانده گی، بیگانگی با مردم، وابستگی نظام به بیگانگان وسر انجام، اینگونه نظام، مردمی کردن قدرت ویا دانستن نقش مردم در تعیین ماهیت قدرت دولتی در جامعه است. صحبت اقای مسیر، دیالوگ جدی وگفتمان مفیدی بود که اعضای کنفرانس را به چالش طلبید. وپرسش وپاسخ مفصلی انجام شد.

در بحث فدرالیسم،که چهار ساعت دوام یافت،مهمانان وصاجبنظران موجود در کنفرانس، باور ها واعتراضات خود را بمیان گذاشتند. وپرسش ها و پاسخ ها با بحث ازاد، ادامه یافت. در این بحثها، اقا یان دکتر ترابی، دکتر احمدشاه،دکتر وفا معصومی، دکار قمرالدین مصلح، آقای نجیب الله رحمانی، وآقای نیکزاد وتعداد دیگری از اشتراک کننده گان، در این گفتمان، شرکت کردند.

خانم شکیبا عبادی که یکی از فعالان سیاسی و مبارزان جامعه ی زن در برون مرز است، موسسه یی را تحت نام حمایه از طفل ومادر هم بنا کرده است، طی سفری به افغانستان، طی گزارش زیبایی ازمشکلات زنان و کودکان افغانستان معلومات مفصل ارایه کرد. گزارش ایشان درحالیکه بسیار شفاف وانتقادی هم بود؛ اما به نسبت صمیمیت و صفای عاطفی طرف توجه و تایید شرکت کننده گان قرار گرفت.

آقای بیژنپور، گردانندهء مجلس پیش نهاد نمود تا به بحثها خاتمه داده شود. بنا بر پیشنهاد گرداننده مجلس متکی بر اینکه قرار نیست از نام کنفرانس قطعنامه ای صادر شود، امابجای آن چند نامه وپیام وفراخوان به مراجع مختلف از نام این کنفرانس، داده شود. این پیشنهاد، مورد قبول واقع شد وفیصله بعمل آمد که:

نامه های سر کشاده ای عنوانی رهبران دولت اسلامی افغانستان (حکومت، پارلمان و قوه قضاییه )، جنبش حق خواهانه و صنفی زنان وجوانان کشور صادر شد. همچنان فراخوانی عنوانی روشنفکران ونیروهای سیاسی در افغانستان و نامه اعتراضیه یی عنوانی دولت ونیروهای ضد ترور ( ایساف و ناتو ) در حمایت از مردم جنوب افغانستان ترتیب و ضمن ارسال به مراجع مورد نظر؛ در سایت ها نیزمنتشر گردد. پس از ابراز قدر شناسی و اظهار نام همه ی آنانی که در این همایش بطریقی سهم داشتند؛ از شرکت کننده گان کنفرانس، سخنرانان، گردانندگان و گویندگان، پیشنهاد گران و نظریه دهندگان و بالاخره از همه مهمانان و میز بانان، از سوی آقای بیژنپور آبادی مراتب اظهار تشکر و سپاس انجام یافت. (نامه ها، فراخوان وپیام ها، بدنبال این گزارش نیز منتشر خواهند شد ).

آقای فهیم ضیایی منشی مجلس تهیه گر نسخه نخست این گزارش است، لذا ازایشان نیز برای زحمت دراجرای این کار تشکر می کنیم